2019/Cilt 11,Sayı-22

BEHCETÜ’L-HADÂİK’İN SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Türker Barış BULDUK 
Özet

Behçetü’l-Hadâik, bünyesinde hem Eski Türkçe hem de Oğuzca dil özelliklerini barındıran karışık dilli bir eser olarak kabul edilmektedir. Eser, 11. yüzyılın sonlarından itibaren Anadolu’yu yurt edinen Selçuklu Türklerinin konuştukları Türkçenin söz varlığını ortaya koymada önemli bir konumdadır. Çünkü 11-13. yüzyıllar arasında Anadolu’da konuşulan Türkçe ile ilgili çok fazla kaynak bulunmamaktadır. Bu çalışma ile Behçetü’l-Hadâik eserinin söz varlığını incelemek, bu söz varlığından Eski Anadolu Türkçesi metin ve sözlüklerinde yer almayan kelimeleri tespit etmek, bunların geçirdiği tarihsel değişim ya da gelişimlere uzanmak ve Eski Anadolu Türkçesi söz varlığına katkıda bulunmak amaçlanmıştır.

Türkiye Türkçesinin tarihsel serüvenini ortaya koymada en önemli başvuru kaynağı Türk Dil Kurumunun en önemli yayınlarından biri olan Tarama Sözlüğü’dür. Fakat Tarama Sözlüğü 13. yüzyılı başlangıç olarak kabul etmiş ve bu yüzyıldan itibaren yazılmış 227 eseri taramıştır. Oysa Behçetü’l-Hadâik eseri de Anadolu topraklarında yazılmış bir eserdir ve yazıldığı dönemin 12. yüzyılın sonları veya 13. yüzyılın başları olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızda Mustafa Canpolat’ın Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan Behçetü’l-Hadâik Fî Mev'izati’l-Halâik eseri incelenmiş ve bu eserdeki söz varlığından Tarama Sözlüğü, Türkçe Sözlük ve Eski Anadolu Türkçesi metin ve sözlüklerinde yer almayan birçok kelime tespit edilmiştir.

Anahtar Kelime
Söz varlığı,  Eski Anadolu Türkçesi,  Tarama Sözlüğü,  Behçetü’l-Hadâik. 


Tam Metin : PDF