2021 - Sayı 26

ÇEVİRİDE EŞDEĞERLİK BAĞLAMINDA NECÎB EL-KÎLÂNÎ’NİN ‘EN-NİDÂU'L-HÂLİD’ ADLI ROMANININ TÜRKÇE ÇEVİRİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Halil İbrahim ŞANVERDİ 
Özet

Çeviri, çeşitli kültürlerin buluşmasına imkân veren en önemli etkinliklerden biridir. Kültürleri buluşturan ve kültürlerarası ortak bir dil oluşturan çeviri etkinliği sonucunda ortaya çıkan hedef metinden beklenilen, kaynak metni hedef metne en yakın şekilde yansıtabilmesidir. Çeviride kaynak ve hedef metnin yakınlık durumu eşdeğerlik kavramıyla ifade edilmektedir. Edebi çeviride eşdeğerlik sağlamadaki amaç, kaynak metnin okuyucusunda bıraktığı etkinin bir benzerini hedef metin okuyucusunda bırakmaktır. Şüphesiz her dil birbirinden farklı özelliklere sahiptir ve her anlam farklı şekillerde oluşturulur. Diller arası farklılığı gidermek yani eşdeğerliği en yakın şekilde oluşturmak için çevirmene önemli bir görev düşmektedir. Özellikle edebi çeviride çevirmenin hem kaynak hem de hedef dil kültürüne hâkim olması iki dil arasında eşdeğer bir çeviri metin oluşturulması açısından önemlidir. Modern Arap edebiyatı yazarlarından hayatına otuza yakın romanıyla birlikte öykü, deneme ve bilimsel bilgi içeren birçok eser sığdırmış olan Necîb el-Kîlânî’nin bugüne dek on üç romanı Türkçeye çevrilmiştir. Bu romanlardan biri de yazarın ‘en-Nidâu’l-hâlid’ adlı romanıdır. Bu çalışmada yazarın Arapçadan Türkçeye çevrilmiş olan bu romanı çeviride eşdeğerlik bağlamında ele alınmıştır. Öncelikle çeviri ve çeviride eşdeğerlik konusunda kuramsal altyapı oluşturulmuştur. Ardından kaynak metin ve yazarı hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Son olarak kaynak metinden seçilen örnek metinler iki farklı çevirmen tarafından ortaya konulan hedef metinlerle karşılaştırmalı olarak çeviri eşdeğerliği bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışmanın özelde Arapça-Türkçe arasında çeviri yapan çevirmenlere çeviri sırasında eşdeğerlik sağlayabilmek için ne gibi noktalara dikkat edilmesi gerektiğine dair bilgi vereceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelime
Arapça-Türkçe çeviri,  Çeviride eşdeğerlik,  Edebi çeviri,  Necîb el-Kîlânî.,  en-Nidâu’l-hâlid. 


Tam Metin : PDF