2018/Cilt 10,Sayı-20

BİRİNCİ VE İKİNCİ TBMM GİZLİ CELSE ZABITLARINDA MUSUL MESELESİ
ilyas TOPÇU 
Özet

Osmanlı Devleti açısından Birinci Dünya Savaşını fiilen sona erdiren Mondros Ateşkes Antlaşmasının imzalandığı tarihte Osmanlı askeri birliklerinin kontrolünde olan topraklar Misak-ı Milli sınırları olarak kabul edilmişti. İngilizler, ateşkes anlaşmasının imzalandığı tarihten sonra Musul’u işgal ettiler. Kurtuluş savaşı yıllarında İngilizlerin kontrolünde kalan Musul’un kaderi Kurtuluş savaşından sonra başlayan Lozan Barış görüşmelerinde Türkiye ve İngiltere arasındaki en tartışmalı konulardan birisi olarak gündeme gelecektir. İsmet İnönü başkanlığındaki Türk heyeti Lozan görüşmeleriyle ilgili bilgileri Ankara Hükümeti’ne telgrafla bildiriyor ve bu bilgiler mecliste milletvekillerine aktarılıyordu. 4 Şubat 1923’te barış görüşmelerinin kesintiye uğraması ve Türk heyetinin yurda dönmesinden sonra mecliste tartışmaların şiddeti artmaya başladı. Özellikle Musul’la ilgili ortaya atılan formül tartışmaları iyice alevlendirdi. Genellikle gizli oturumlarda yapılan bu tartışmalarla ilgili bütün detaylar meclis tutanaklarında kayda geçti. Bu çalışmada Musul konusunun Türkiye’nin gündeminde olduğu tarihlerdeki meclis oturumları incelenerek, zengin petrol yataklarıyla bilinen bu coğrafyanın adım adım İngilizlere doğru gidişi ve milletvekillerinin konuyla ilgili görüşleri aktarılmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelime
Lozan,  Musul,  Misak-ı Milli,  TBMM. 


Tam Metin : PDF